De geschiedenis van striptease, burlesque en erotische dans

Zoals je in deze blog zult lezen, zijn er wereldwijd ontzettend veel verschillende erotische dansstijlen. In deze dansstijlen staan met name draaiende, wiegende en schuddende bewegingen met de heupen, kont en borsten centraal.

Het uitdoen van kleding zie je echter alleen in striptease en burlesque. Ik dans deze dans zelf met veel plezier en sinds 2013 geef ik ook les aan andere vrouwen. Ik deed uitgebreid onderzoek naar erotische dans en kwam daarbij veel interessante feiten tegen.

Hieronder zet ik de belangrijkste feiten chronologisch op een rijtje.

De oudste wortels

• In de Sumerische mythologie komt het verhaal voor van Inanna, de godin van de liefde. Wanneer zij zich in de onderwereld bevindt, verwijdert zij bij alle 7 poorten een stuk kleding of een juweel.
• In het oude Griekenland had de filosoof Solon naast prostituees ook zogenaamde auletrides: vrouwelijke danseressen, acrobaten en muzikantes die sensuele optredens deden.
• In het oude Rome was striptease dansen een vast onderdeel van het entertainment tijdens de Floralia: een festival ter ere van godin Flora.
• De erotische dansstijl paaldansen vond ik terug als Afrikaanse tribal dance, waarbij vrouwen rond een houten paal dansten voor de man waarmee zij gingen trouwen.

De Middeleeuwen: sensuele dans als ritueel

In India en China wordt al eeuwen aan paaldansen gedaan — maar dan door mannen, als atletische sport. Mallakhamb, zoals de sport in India heet, betekent letterlijk “worstelen paal” en wordt gedaan vanaf de 12e eeuw. Het bestaat uit een reeks atletische, yoga-achtige poses aan een verticale paal.

Tijdens mijn onderzoek ontdekte ik dat veel eeuwenoude erotische dansvormen uit Azië, Afrika, India en het Midden-Oosten helemaal geen entertainment voor mannen waren. Sensuele dans werd in die delen van de wereld gelinkt aan rituelen: van geboorte en huwelijken tot het opwekken van vruchtbaarheid. In matriarchale samenlevingen werden deze dansen van oudsher uitsluitend gedaan door vrouwen, voor vrouwen.

Vanaf 1600: de eerste on stage striptease

In 1677 werd de eerst bekende “on stage” striptease uitgevoerd door een man. In de Restoration Comedie The Rover is er een scène waarin een chique man zich sensueel uitkleedt en in bed kruipt.

Vanaf 1750: Geisha’s

In Japan waren Geisha’s eeuwenlang de meest bekende sensuele danseressen. Hoewel de oorspronkelijke Geisha in 1720 mannen waren, namen vrouwelijke Geisha’s het over en tegen 1780 werd deze kunstvorm gedomineerd door vrouwen. Hoewel zij vaak worden gezien als courtisanes, was dit niet het geval — Geisha’s waren hoogopgeleide danseressen en zangeressen. Letterlijk betekent geisha “kunstpersoon”.

Vanaf 1800: burlesque maakt haar intrede

• In Egypte was de Ghawazi een groep sensuele danseressen. Ghawazi staat voor “overwinnaar”, omdat ze zogezegd de harten van hun publiek veroverden. In 1834 verbood koning Mohammed hun optredens.
• Vanaf 1851 werden “oriëntaalse” dansen ook in Europa gedaan, op fairs in Londen en Parijs. Deze dansstijl werd toen “mussel dance” of “stomach dance” (danse du ventre) genoemd — nu bekend als buikdansen.
• In Parijs opende Folies Bergère in 1869 en Le Moulin Rouge in 1889, bekend om extravagante kostuums, decors en sensueel dansende vrouwen. De Moulin Rouge geldt tevens als geboorteplaats van de can-can: een ritmische linedance waarbij dames hun rokken optillen en benen omhooggooien.
• Vanaf 1868 ontstond in Amerika een nieuwe vorm: de combinatie van striptease met humor, satire, zang en acteerwerk — burlesque. Één van de bekendste namen was Gypsy Rose Lee.
• In 1891 werd de striptease sluierdans, of Dance of the Seven Veils, uit het toneelstuk Salomé van Oscar Wilde wereldberoemd — geïnspireerd op het bijbelverhaal van Salomé.
• In 1893 shockeerde Little Egypt het publiek op de Chicago World’s Fair met haar sensuele “oriëntaalse” dans. Twee jaar later kreeg deze stijl haar naam: de hoochie coochie dance.

Vanaf 1900: de hoogtijd van burlesque

• In het begin van de 20e eeuw waren circussideshows ontzettend populair. Rondreizende groepen combineerden burlesque, circusacts en paaldansen.
• In 1930 was het in Engeland bij wet verboden voor naakte vrouwen om in het openbaar te bewegen. Dames bedachten creatieve oplossingen: tepelstickers, stilstaand naakt poseren op roterende platformen, en de beroemde fan dance van Sally Rand — sensueel dansen en strippen terwijl je jezelf bedekt met grote verenwaaiers.
• Na de seksuele revolutie in de jaren ’60 werden burlesque en cabaret vervangen door volledig naakte striptease, erotisch paaldansen en lapdances in “Gentleman Clubs”. Van humor en glamour was niet echt meer sprake.
• De eerste officieel vastgelegde erotische paaldansact was die van Belle Jangles in Mugwump Strip Joint in Oregon, USA, in 1968.
• Vanaf de jaren ’80 werden Afrikaanse sensuele dansstijlen bekender: twerking, grinding en kizomba. Denk ook aan de razend populaire film Dirty Dancing uit 1987.

Leuk weetje: De tango is ontstaan in bordelen in Argentinië. Dansers houden hun hoofd naar de zijkant gedraaid — naar verluidt omdat de gaucho’s na een dag werken op de velden nogal sterk roken en de dames hun hoofd afwendden.

Vanaf 2000: burlesque als empowerment

• In het begin van de 21e eeuw maakte burlesque haar comeback als Neo Burlesque — gecombineerd met paaldansen, circusacts, zang, theater en komedie. Er ontstonden talloze subgenres: van Polesque tot Cabaresque en Boylesqye tot Gorelesque.
• Vanaf 2000 wordt burlesque en paaldansen gedanst door vrouwen buiten gentlemen clubs, in dansstudio’s wereldwijd. In 2006 erkende Noorwegen striptease bij wet als kunstvorm.
• In 2017 gaf het Olympisch Comité paaldansen de “Speciale observatiestatus” — een officiële erkenning als sport.
• Anno 2020 zijn burlesque artiesten zoals Dita von Teese heuse celebrities. Burlesque wordt steeds vaker in één adem genoemd met empowerment, gender equality en body positivity.
• Sterren als Madonna, Shakira, Britney Spears en Jennifer Aniston spreken openlijk over hun liefde voor paaldansen als vast onderdeel van hun workout. Films zoals Striptease (Demi Moore), Burlesque (Christina Aguilera en Cher) en Hustlers (Jennifer Lopez) brachten de dansvorm naar een groot publiek.

Het moge duidelijk zijn: paaldansen, striptease en burlesque leven meer en meer buiten de erotische clubs. Mijn hoop is dat het taboe rond striptease verder verdwijnt, dat sensuele en erotische dans geclaimd wordt door vrouwen als een krachtige uiting van onze sensualiteit — en dat dit ons niet minderwaardig maakt, maar juist krachtig.

Liefs, Kama

Wat is jouw gevoel bij erotische dans, burlesque en striptease? Deel je mening hieronder.

Bronnen: Wikipedia, EzineArticles, Polepedia, Burlexe, Pole Fit Freedom, Toki Tokyo, Michelle Baldwin – Burlesque and the Original Bump and Grind, Lucinda Jarrett – Stripping in Time (1997), Dita Von Teese – Burlesque and the Art of Striptease (2006), Rachel Shteir – Striptease: The Untold History of the Girlie Show (2004)